Uitgeverij IJzer

De filosofie van het alsof Hans Vaihinger

De filosofie van het alsof

Vaihinger, Hans
ISBN 978-90-8684-106-6
Formaat: 15 x 23 cm.
Omvang: 464pag.
€39,50

De filosofie van het alsof

Hans Vaihinger

 

De gebonden en gelimiteerde, genummerde editie van 511 exemplaren is uitverkocht.
Maar niet getreurd. Nu beschikbaar de tweede, licht gewijzigde druk van De filosofie van het alsof. De paperbackeditie.

De filosofie van het alsof is door Ger Groot (NRC) gekozen tot een van zijn drie favoriete boeken van 2013.

Er zijn dagen dat ik alleen maar naar de inhoudsopgave van De filosofie van het alsof hoef te kijken om er weer tegen te kunnen. Dit is nou echt een ‘vrolijke wetenschap’. (Connie Palmen)
Van dit markante werk – inmiddels bijna een cultboek – is onlangs een secure en deskundige vertaling verschenen. (Hans Driessen, de Volkskrant)
Eindelijk vertaald. Een van de meest intrigerende titels uit de geschiedenis van de filosofie. (Ger Groot, NRC)
Vaihingers meesterwerk De filosofie van het alsof was al bijna vergeten, maar is nu gelukkig naar het Nederlands vertaald. Het is een indrukwekkend, los gecomponeerd, intrigerend meesterwerk, prettig vertaald door John van der Stokker en fraai uitgegeven door Uitgeverij IJzer. (Erno Eskens, Internationale School voor Wijsbegeerte)

Bestaat er zoiets als ‘waarheid’? Is er een ‘objectieve werkelijkheid’? Kunnen we zeggen dat we de dingen ‘begrijpen’ als we ze hebben benoemd of geclassificeerd? Wat is de betekenis van de mythen of van het begrip ‘God’? Deze en talrijke andere vragen worden beantwoord in De filosofie van het alsof van de Duitse filosoof Hans Vaihinger (1852-1933).

Vaihinger gaf zijn magnum opus de naam De filosofie van het alsof, omdat deze titel het best uitdrukte wat hij wilde zeggen: dat het alsof, de schijn, het bewuste-onjuiste, kortom: de fictie, een enorme rol speelt in de wetenschap, de filosofie en het leven. In het boek laat hij een reeks van methoden de revue passeren waarin opzettelijk wordt gewerkt met bewust-onjuiste voorstellingen of oordelen. Zijn doel is het geheim erachter bloot te leggen en een theorie, oftewel een anatomie en fysiologie, respectievelijk een biologie van het ‘alsof’ te geven. Want juist in deze gecompliceerde conjunctie ‘alsof’ wordt de fictie uitgedrukt. Toch is de ‘radicale denker’ Vaihinger allesbehalve een revo­lutionair of iconoclast. Wat zijn filosofie laat zien is nu juist hoe in de geschiedenis van de mensheid op theoretisch, praktisch en religieus gebied vooruitgang is geboekt door zich te bedienen van de alsof-beschouwing – dus van ficties – en elke aanspraak op zekere, ware kennis te laten varen. Vandaar ook dat hij zijn filosofie afficheert als ‘idealistisch positivisme’ (of ‘posi­ti­vistisch idealisme’), opdat de beide dingen waar het zijns inziens op aankomt in gelijke mate tot hun recht komen: feiten en idealen.

De Duitse filosoof Hans Vaihinger (1852-1933) werd geboren in een vroom milieu in Nehren in de buurt van Tübingen. Hoewel hij op vroege leeftijd al onorthodoxe religieuze opvattingen ontwikkelde, ging hij toch theologie studeren aan de universiteit van Tübingen, om later over te stappen naar filosofie. Vaihinger wilde graag zijn temperament volgen en een ‘man van de daad’ zijn, maar zijn extreme bijziendheid noopte hem tot terughoudendheid en passiviteit. Noodgedwongen legde hij zich toe op intellectuele bezigheden. Hij beschouwde de tegenstelling tussen zijn lichamelijke toestand en de wijze waarop hij zou willen leven als ‘irrationeel’, en zijn slechte gezichtsvermogen maakte hem gevoelig voor andere frustrerende aspecten van het bestaan. De irrationaliteit van het leven werd door de meeste filosofen verdoezeld, vond hij. Alleen Schopenhauer was er oprecht over.
Vanaf 1884 was Vaihinger professor filosofie in Halle, maar zijn afnemend gezichtsvermogen dwong hem in 1906 zijn taak neer te leggen. Daarna legde hij zich toe op het afronden van zijn belangrijkste werk, Die Philosophie des Als Ob (Berlijn, 1911), waar hij al in 1876 aan begonnen was. Het werk kende vele herdrukken en maakte de filosofie van de ficties alom bekend. Vaihinger vergaarde ook roem als volgeling en kenner van Kant en was oprichter van het tijdschrift ‘Kantstudien’. Samen met Raymund Schmidt was hij ook de grondlegger van de ‘Annalen der Philosophie’, een jaarboek dat zich bezighield met de ‘alsof’-benadering. Hij hechtte veel belang aan de evolutietheorie en benadrukte de biologische functie van het denken. Af en toe kon hij zich scherp uitdrukken. Zo definieerde hij de mensheid eens als ‘een aan grootheidswaan lijdende apensoort’. De uitspraak leverde hem veel verwijten op, maar die sneden volgens de filosoof geen hout omdat het hier om een doelbewuste overdrijving ging van een op zich gerechtvaardigde zoölogische en psychologische, respectievelijk psychiatrische beschouwingswijze. In de jaren tien en twintig van de vorige eeuw correspondeerde Vaihinger ook regelmatig met de natuurkundige Albert Einstein, wiens beeld van de objectieve werkelijkheid – of de afwezigheid ervan – raakvlakken vertoont met die van de filosoof.
In 1924 verscheen van Vaihingers magnum opus een Engelse vertaling van de hand van C. K. Ogden, The Philosophy of ‘as if’ (New York). De vertaling zou vele malen worden herdrukt, tot op de dag van vandaag.


Uit het Duits door John van der Stokker.
Oorspronkelijke titel: Die Philosophie des Als Ob
Tweede, licht gewijzigde  druk. (De eerste druk van 511 gelimiteerde gebonden en genummerde exemplaren is uitverkocht).

 

Nieuwsbrief ontvangen?

Please let us know your name.
Please let us know your email address.
Invalid Input

Ook interessant

Boris Groys Het communistisch postscriptum
Hans Jonas Het principe verantwoordelijkheid
Muzische Professionalisering Bart van Rosmalen
Wat is filosofie? José Ortega y Gasset
Van Haute De kunst van een onmogelijk genot
Ben Jongbloed All Inclusive Een wijsgerig-antropologische studie